शुल्क विवादको बहानामा प्रहरी हिरासतभित्र इप्रका प्रमुखले गरे कुटपिट : सर्लाही JCNEPALMEDIA

6 घन्टा पहिले

जेष्ठ २१,२०८३ / जेसी नेपाल संवाददाता

काठमाडौं : सर्लाहीमा सर्वसाधारणमाथि लाठी बर्सिएको आरोप, विद्यालय–प्रहरी गठजोडमाथि प्रश्न उपजिएकाे छ । निजी विद्यालयको बाँकी शुल्क विवादका विषयमा सोधपुछका लागि प्रहरी कार्यालय बोलाइएका एक सर्वसाधारणमाथि प्रहरीभित्रै कुटपिट भएको घटनाले सर्लाहीमा तरंग पैदा गरेको छ।

धनकौल गाउँपालिका–५ स्थित इलाका प्रहरी कार्यालय हरकठवामा स्थानीय फेकु दासमाथि प्रहरी जवानले बाँसको भाटा र बुट प्रयोग गरेर कुटपिट गरेको आरोप सार्वजनिक भएपछि प्रहरीको कार्यशैली, नागरिक अधिकार र निजी विद्यालयसँगको सम्बन्धबारे गम्भीर प्रश्न उठेको छ। घटना बुधबार भएको हो। दास आफ्नी पत्नीसहित विद्यालय शुल्कसम्बन्धी विवादमा छलफलका लागि प्रहरी कार्यालय पुगेका थिए। तर, केही समयमै उनी घाइते अवस्थामा अस्पताल पुग्नुपरेको घटनाले सामान्य प्रशासनिक विवाद कसरी हिंसात्मक मोडमा पुग्यो भन्ने प्रश्न खडा गरेको छ। प्राप्त विवरणअनुसार दासका दुई छोरा अघिल्लो शैक्षिक सत्रमा स्थानीय साइनिङ स्टार एकेडेमी बोर्डिङ स्कुलमा अध्ययनरत थिए।

हाल उनीहरूले विद्यालय परिवर्तन गरिसकेका छन्। विद्यालय सञ्चालक सञ्जय साहले भने पूर्व विद्यालयमा अध्ययन गर्दाको १३ हजार ६०० रुपैयाँ शुल्क अझै बाँकी रहेको दाबी गर्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालय सर्लाहीमा निवेदन दिएका थिए। उक्त निवेदनमाथि आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट जिल्ला प्रहरी कार्यालय हुँदै इलाका प्रहरी कार्यालय हरकठवालाई पत्राचार गरिएको थियो। सोही आधारमा दासलाई कार्यालयमा उपस्थित हुन भनिएको थियो। दासका अनुसार उनी कानुनी प्रक्रियाअन्तर्गत कार्यालय पुगेका थिए।

त्यहाँ उनले विद्यालयको सबै शुल्क तिरिसकेको दाबी गरे। तर प्रहरीले केही कागजातमा हस्ताक्षर गर्न दबाब दिएको र आफूले बाँकी शुल्क नरहेको अवस्थामा हस्ताक्षर गर्न अस्वीकार गरेपछि अवस्था तनावपूर्ण बनेको उनको भनाइ छ। दासले आरोप लगाएका छन् कि हस्ताक्षर गर्न नमानेपछि प्रहरी जवान रामजीवन पासवानले उनलाई छुट्टै कोठामा लगेर बाँसको भाटा र बुटले निर्घात कुटपिट गरे। कुटाइका कारण उनको बायाँ हात, तिघ्रा तथा पिठ्युँमा चोट लागेको बताइएको छ।

घटनापछि उनलाई उपचारका लागि बरहथवास्थित हनुमन्त अस्पताल लगिएको थियो। परिवारका सदस्यहरूले उनलाई प्रहरी कार्यालयबाटै घाइते अवस्थामा निकालिएको बताएका छन्। पीडितका दाइ इन्दल दासले यो घटनालाई कानुनी राज्यको अवधारणामाथिको प्रहार भन्दै कडा आलोचना गरेका छन्। उनका अनुसार कुनै व्यक्तिमाथि आरोप लाग्दैमा प्रहरीले अदालतको भूमिकामा पुगेर सजाय दिन मिल्दैन। उनले भने, “यदि शुल्क विवाद थियो भने त्यसको समाधान कानुनी प्रक्रियाबाट खोजिनुपर्थ्यो। तर प्रहरी कार्यालयभित्रै लगेर कुटपिट गर्नु अमानवीय व्यवहार हो। यसले नागरिक सुरक्षामाथि नै प्रश्न उठाएको छ।”

घटनाले स्थानीय स्तरमा पनि चासो बढाएको छ। धेरैले निजी विद्यालयको शुल्क असुलीको विवाद प्रहरी कार्यालयसम्म पुग्नु र त्यही विषयमा बोलाइएका व्यक्तिमाथि बल प्रयोग हुनु अस्वाभाविक भएको टिप्पणी गरेका छन्। यता प्रहरीले भने घटनालाई फरक ढंगले प्रस्तुत गरेको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय हरकठवाका प्रमुख प्रहरी नायब निरीक्षक (सई) पदम खड्काले दासमाथि बल प्रयोग भएको स्वीकार गरे पनि त्यसलाई आत्मरक्षाका लागि गरिएको कार्य भनेका छन्। उनका अनुसार कार्यालयभित्र दास र प्रहरी जवानबीच विवाद भएको थियो। विवादका क्रममा दासले आक्रामक व्यवहार देखाएपछि प्रहरी जवानले प्रतिरक्षाका लागि लाठी प्रयोग गर्नुपरेको थियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) रविन्द्रनाथ पौडेलले पनि प्रहरीको दाबीलाई समर्थन गरेका छन्।

उनका अनुसार दास मदिरा सेवन गरेर प्रहरी कार्यालय पुगेका थिए र उनले प्रहरीमाथि हातपात गर्ने प्रयास गरेका थिए। एसपी पौडेलका अनुसार प्रारम्भिक जानकारीले घटनालाई आत्मरक्षासँग जोडेको छ। उनले भने, “जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा उपस्थित गराउनुपर्ने विषय रहेछ। त्यहाँ जानुपर्छ भनिएपछि उहाँले मापसे गरेर प्रहरीमाथि हातपात गर्न खोज्नुभयो। त्यसपछि सेल्फ डिफेन्समा लाठी प्रयोग गरिएको हो।” उनले प्रहरीबाट घुँडाभन्दा माथि प्रहार नगरिएको दाबी गर्दै कानुनी मापदण्डअनुसार मात्र बल प्रयोग गरिएको बताए। तर, प्रहरीले अझ बढी संयम अपनाउनुपर्ने अवस्था रहेको स्वीकारसमेत गरे। “प्रहरी नियन्त्रित भइदिएको भए अझ राम्रो हुन्थ्यो। हामीले जहिले पनि बल प्रयोग अन्तिम विकल्प हुनुपर्छ भन्ने धारणा राखेका छौं,” उनले भने। यद्यपि, प्रहरीको दाबी र पीडित पक्षको भनाइबीच ठूलो अन्तर देखिएको छ।

यदि दासले वास्तवमै प्रहरीमाथि आक्रमणको प्रयास गरेका थिए भने त्यसको प्रमाण के छ भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ। कार्यालय परिसरमा रहेका सीसीटीभी फुटेज, उपस्थित प्रहरी कर्मचारी तथा अन्य व्यक्तिको बयानले मात्र घटनाको वास्तविकता स्पष्ट पार्न सक्ने देखिन्छ। मानवअधिकारकर्मीहरूले पनि घटनाको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने माग गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार प्रहरी कार्यालयभित्र भएको कुनै पनि बल प्रयोगको घटनामा पारदर्शिता र जवाफदेहिता अत्यावश्यक हुन्छ। अन्यथा राज्यको सुरक्षा संयन्त्रमाथि नागरिकको विश्वास कमजोर बन्न सक्छ। यसैबीच जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीले घटनाको अनुसन्धानका लागि प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) वेदप्रसाद गौतमको नेतृत्वमा छानबिन समिति गठन गरेको छ। समितिले घटनाका सबै पक्षको अध्ययन गरी प्रतिवेदन बुझाउने बताइएको छ। एसपी पौडेलले छानबिनबाट प्रहरी कर्मचारीको गल्ती देखिए विभागीय कारबाही गरिने बताएका छन्। “घटनाबारे अनुसन्धान सुरु भइसकेको छ। यदि प्रहरीबाट गल्ती भएको पुष्टि भयो भने कानुन र विभागीय नियमअनुसार कारबाही हुन्छ,” उनले बताए।

घटनासँग जोडिएको अर्को पक्ष भने निजी विद्यालयको शुल्क विवाद हो। विद्यालय सञ्चालक सञ्जय साहले पटक–पटक ताकेता गर्दा पनि शुल्क नतिरेकाले आफू बाध्य भएर जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा निवेदन दिन पुगेको बताएका छन्। उनका अनुसार विद्यालयले लामो समयसम्म अभिभावकसँग संवाद र समन्वयको प्रयास गरेको थियो। तर शुल्क भुक्तानी नभएपछि कानुनी माध्यम रोजिएको हो। तर स्थानीयवासीहरू भने शुल्क असुलीको विवादलाई प्रहरी हस्तक्षेपको विषय बनाउन नहुने तर्क गर्छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता विवादहरू शिक्षा ऐन, स्थानीय तह, प्रशासन वा अदालतमार्फत समाधान हुनुपर्ने हो। प्रहरी कार्यालयमै बोलाएर दबाब सिर्जना गर्नु उपयुक्त अभ्यास होइन।

घटनाले निजी विद्यालय, प्रशासन र प्रहरीबीचको समन्वयको सीमाबारे पनि बहस सुरु गरेको छ। शुल्क विवाद समाधानका नाममा प्रहरीको प्रयोग भयो कि भएन भन्ने प्रश्नले आगामी दिनमा थप चर्चा पाउने देखिएको छ। हालसम्म घटनाको सत्यता छानबिनकै क्रममा रहेकाले कसैलाई दोषी वा निर्दोष भन्न सकिने अवस्था छैन। तर एउटा सामान्य शुल्क विवाद प्रहरी कार्यालयभित्र कुटपिटको आरोपसम्म पुग्नुले राज्य संयन्त्रको कार्यशैली, नागरिक अधिकारको संरक्षण र बल प्रयोगको सीमाबारे गम्भीर बहस जन्माएको छ।

छानबिन समितिको प्रतिवेदनले घटनाको वास्तविकता उजागर गर्ने अपेक्षा गरिए पनि स्थानीयवासी र अधिकारकर्मीहरू निष्पक्ष अनुसन्धान तथा दोषीमाथि कानुनअनुसार कारबाहीको प्रतीक्षामा छन्। सर्लाहीको यो घटनाले फेरि एकपटक प्रश्न उठाएको छ—कानुनी विवाद समाधान गर्ने ठाउँमा नागरिकले न्याय पाउने कि डर ?

प्रकाशित : जेष्ठ २१, २०८३           ००:००

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया !


सम्बन्धित समाचार

टिकटकर तुलसा अधिकारीलाई हत्कडीसहित पुर्याए अदालत : JCNEPALMEDIA

सीमाबाट भित्रियो लाखौंको तस्करी सामान ,तस्करहरू फरार : कैलाली JCNEPALMEDIA

जानकी मेडिकल कलेजका अध्यक्ष ओमप्रसाद ( ओपी) पाण्डे पक्राउ : JCNEPALMEDIA

मधेश प्रदेश सभाका विद्यायक सरोजकुमार सिंह कुशवाहा घुसकाण्डमा दोषी ठहर, ४ वर्ष १ महिना कैद सजाय : JCNEPALMEDIA

वीरेन्द्रनगरको एक पसलमा प्रहरीको छापा, ठूलो परिमाणमा सुन र नगद फेला

महोत्तरीकाे बलात्कार घटनामा १० वर्षीय बालक दोषी ठहर, अदालतले सुनायो ६ महिना जेल,७ लाख जरीवाना : JCNEPALMEDIA